.  » αρχική σελίδα

 :: Επιλέξτε θέμα προς προβολή ::

ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΩΚΑΣ-ΚΩΣΤΑΝΤΗΣ ΓΕΡΑΚΗΣ-ΘΟΔΩΡΟΣ ΓΚΡΙΕΓΚΟ-ΛΟΥΗΣ ΤΙΚΑΣ

Griegos3Μορφές  που  εξάπτουν τη φαντασία στη παιδική μου αθωότητα, δεν είναι μόνο  πρόσωπα που διάβαζα στα σχολικά βιβλία,  όπως ο Ηρακλής, ο Οδυσσέας,  ο  Μέγας Αλέξανδρος, ο Κολοκοτρώνης, αλλά   και  κάποιοι άλλοι ατρόμητοι Έλληνες  που μου τους έμαθε ο πατέρας μου: Ο   θαλασσοπόρος-τυχοδιώκτης  Ιωάννης  Φωκάς και ο κοσμογυρισμένος Κωνσταντής Γεράκης, που έγινε αντιβασιλιάς του Σιάμ! Ψάχνω σε  ιχνογραφήματα και χαλκογραφίες  παλιών βιβλίων και αντιγράφω φορεσιές της εποχής τους, που θα  τους ταίριαζαν. Δημοσιογράφος αργότερα, στην Αμερική, ανακαλύπτω κι ένα τρίτο μυθικό θαλασσοδαρμένο  Έλληνα στις καραβέλες του ισπανικού θρόνου, τον  Θεόδωρο Griego, το πρώτο Έλληνα που πάτησε το πόδι του στην Αμερική, το 1528!

Έλληνες, υπέροχοι, απίθανοι και τρελοί - Δημ. Λιμπερόπουλος - εκδόσεις Βασδέκη )

Ιωάννης  Φωκάς ( Χουάν Ντε Φούκα ) : Η Ρωσική    ακαδημία επιστημών ( 1725 ) δίνει το  όνομά  του στο στενό  που ενώνει  τον  Ειρηνικό με τον Ατλαντικό στη βόρεια άκρη των ΗΠΑ και ανακάλυψε ο ίδιος. Γεννημένος στο Βαλεριάνο της  Κεφαλλονιάς  ξενητεύεται  και  για  σαράντα  χρόνια  οργώνει τους  ωκεανούς στην  υπηρεσία της ισπανικής βασιλικής αυλής. Από τους χρονικογράφους  θεωρείται  ισάξιου αναστήματος  των Μπαλμπόα  και Κορτέζ.

Γυρίζοντας από τις  Φιλιππίνες  το 1587  τον κουρσεύει ο Άγγλος Τομ  Κάβεντις και  του παίρνει το βιός του, 60  χιλιάδες δουκάτα! Επιστρέφει στη Κεφαλλονιά και πεθαίνει φτωχός στα Μαυράτα. (παρακάτω περισσότερα)

Κωνσταντής Γεράκης : Γεννήθηκε στη Κεφαλλονιά το 1647. Ασχολείται με το εμπόριο, ξενητεύεται και φτάνει ως το Σιάμ, όπου τον συμπαθεί για τη μόρφωση  και τη πολυμάθειά του ο βασιλιάς Νουράι και τον διορίζει σύμβουλο και υπουργό του. Όταν αρρωσταίνει ο μονάρχης του αναθέτει την αντιβασιλεία, αλλά οι διεφθαρμένοι αυλικοί, πιόνια της East India Company, τον φυλακίζουν, τον βασανίζουν και τον θανατώνουν με ποδοπάτημα ελέφαντα!

Ο Γεράκης αφήνει απογόνους  από την Γιαπωνέζα Χριστιανή Ούρσουλα Γιαμάδα, αλλά στην επιδρομή και κατοχή των Βιρμανών ( 1758-67 ) χάνονται τα ίχνη τους. Στη Κεφαλλονιά υπάρχει και σήμερα η οικογένεια Γεράκη.

Θεόδωρος Γκριέγκο

Ο ανδριάντας του Θεόδωρου που θα στηθεί στο Κλιαργουότερ της Φλώριδας και κατά την ομογενειακή εφημερίδα "Κρητικές αθιβολές "  είχε γεννηθεί στη Κρήτη. Κεφαλλονιά και Κρήτη ερίζουν λοιπόν για τον πρώτο Έλληνα που πάτησε στην Αμερική και καλείται κάποιος ερευνητής να βρει την αλήθεια. ( Ο Ωνάσης μου είχε πει ότι ήθελε να χρηματοδοτήσει μιά τέτοια έρευνα, αλλά σκοτώθηκε ο Αλέξανδρος και έπαψε να ενδιαφέρεται για το θέμα:το Ίδρυμα Ωνάση, δεν μπορεί να κάνει κάτι...) 

Οι ιστορικοί Ναβαρέτε και Μπάρνει,  αναφέρουν και τους Griego Νικόλαο, Ιωάννη  και Ματθαίο, γνώστες των υπογείων ρευμάτων,  που είχε ο Μαγγελάνος στην αποστολή του στη Παταγωνία. Ο Ιωάννης μάλιστα είχε οδηγήσει και τον  Ντρέικ στο λιμάνι της Λίμας στο Περού, και ένας άλλος, ο Γεώργιος, γνώστης των επικινδύνων υφάλων και ρευμάτων, προσλήφθηκε  από τον Τομ Κάβεντις, για να μη καραβοτσακιστεί στους βράχους της Χιλής...Ο Μπάνκινχαμ  αναφέρει και λεπτομέρειες γιά τον Θεόδωρο, που πριν την κοπανίσει, συνέβαλε στο ρετσίνωμα των ιστιοφόρων που ναυπήγησε ο Ντε Ναρβάεθ, σε αντικατάσταση αυτών που καταστράφηκαν. Δεν παριστάνω τον ιστορικό ή τον χρονικογράφο, αλλά ο Φωκάς, ο Γεράκης, ο Θεόδωρος και οι άλλοι Griego, είναι αξιομνημόνευτοι Ελληναράδες και έπρεπε να υπάρχει σε μουσείο της φυλής το οδοιπορικό τους και   ομοιόματά τους, μαζί με τον Ηρακλή, τον Θησέα, τον Οδυσσέα,,ακόμη και τον  Τζιμ Λόντο...Θρύλοι, μύθοι και πεχλιβάνηδες, όλοι αντάμα.

ΘΟΔΩΡΟΣ ο Κεφαλλονίτης που χόρευε με τους λύκους...

Ο Σεραφείμ Κανούτας στο βιβλίο του «Χριστόφορος Κολόμβος, ένας Ελληνας ευγενής», υποστηρίζει στη φαντασία του την ελληνική καταγωγή του θαλασσοπόρου που ανακάλυψε την Αμερική το 1492. Παραθέτει δικά του στοιχεία, που φέρνουν τον Κολόμβο κάτοικο μεν της Γένοβας, απόγονο δε της ιστορικής βυζαντινής οικογένειας των Δισσυπάτων! Γι αυτό ο Μπάμπης Μαλαφούρης στο βιβλίο του  Έλληνες της Αμερικής  1528 – 1948 γράφει:

« Μέχρις ότου οι ερευνητές εκφέρουν την τελική τους ετυμηγορία για την καταγωγή του Κολόμβου, ο πρώτος Έλληνας που ήρθε στην Αμερική παραμένει κάποιος Θεόδωρος, που αναφέρεται σε ισπανικά κείμενα του 16ου αιώνα».

Το διάβασα και γω σε κάποιο χρονικό στη βιβλιοθήκη της Ουάσιγκτον, όταν έψαχνα για στοιχεία  του Κωνσταντίνου Μπρουμίδη (από τον Πύργο της Ηλείας) ζωγράφο και διακοσμητή του Καπιτολίου. Ο Μαλαφούρης μου είχε χαρίσει το βιβλίο του, όπως και στο Μάνο Χατζιδάκι, που με συμβούλεψε να κάνω έρευνα – ρεπορτάζ στο θέμα.

Τα λίγα αλλά ενδιαφέροντα στοιχεία είναι:

Στις 17 Ιουνίου 1527 σαλπάρει με τις καραβέλες του από το λιμάνι του Σαν Λουκάρντε Μπαραμέδα της Ισπανίας ο Αδελαντάδο ντον Παμφίλο ντε Ναρβάεθ, που ο βασιλιάς του είχε αναθέσει να κατακτήσει και να διοικήσει την περιοχή μεταξύ του ποταμού Πάλμας στα δυτικά του κόλπου του Μεξικού και του ακρωτηρίου της Φλόριντα. Η αποστολή φτάνει τον Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου στο Σάντο Ντομίνγκο κι από εκεί αρχίζει εξερευνήσεις στ Φλόριντα και σε άλλες γύρω περιοχές για δέκα ολόκληρα χρόνια! Το 1535 οι Σπανιόλοι περνάνε από την Καλιφόρνια. Αλλά το 1528 οι καραβέλες του Ναρβάεθ έχουν τσακιστεί από ξαφνική φουρτούνα  στα βράχια και όπως αναφέρει στα απομνημονεύματά του ο ταμίας της αποστολής Αλβάρ ντε Βάκα, κάποιο μέλος του πληρώματος, ο Griego Θεόδωρος από την Κεφαλλονιά ρετσίνωνε τα καινούργια σκαριά...

Αλλά και ο χρονικογράφος Μπάνκινχαμ Σμιθ γράφει: «όταν στα τέλη του Οκτώβρη του 1528 τα ιστιοφόρα φτάσανε στη Φλόριντα – κοντά στη σημερινή Πενσάκολα – μερικοί ιθαγενείς ανεβήκανε στη ναυαρχίδα του Ναρβάεθ. Τους δώσανε δωράκια και προθυμοποιηθήκανε   να κουβαλήσουνε από τη ξηρά νερό στα πλοία. Μαζί τους πήγε και ο Θεόδωρος, που δεν ξαναγύρισε. Ήταν ο πρώτος λευκός που έζησε με τους Ερυθρόδερμους...» Ο Χατζιδάκις πείραζε το μέλος του θιάσου του μιούζικαλ  Μάικλ Βασιλείου (από τους πιό πειστικούς Ινδιάνους ταινιών του Χόλιγουντ ) μήπως είναι απόγονος του Θεόδωρου Griego...

 Στα 1540 μια άλλη αποστολή, του Ντε Σότο, που έφτασε κοντά  στο σημερινό Μόμπιλ της Αλαμπάμα, έμαθε πως κάποιος Θεόδωρος ζούσε με τους ιθαγενείς, αλλά τελικά δεν βρήκαν τα ίχνη του. Ο Θεόδωρος Griego αναφέρεται σε πολλά ισπανικά χρονικά εκείνης της άγριας ηρωικής εποχής. Μια εκδοχή λέει ότι τον σκότωσαν οι ντόπιοι...

 Άλλες μαρτυρίες για τους Έλληνες της εποχής των θαλασσοπόρων:

Ο Ισπανός Ναβαρέτε και ο Άγγλος Μπάρνει, ιστορικοί και οι δυο, αναφέρουν για τρεις Έλληνες, τους Νικόλαο, Ιωάννη, Ματθαίο, που τους χρησιμοποίησε ο Μαγγελάνος στην αποστολή του στη Παταγωνία...

Το 1578 ο Σερ Φράνσις Ντρέικ έφτασε στο Βαλπαράισο της Χιλής και χρησιμοποίησε τον Ιωάννη Griego για να τον μπάσει στο λιμάνι της Λίμας, στο Περού... Το 1588 ένας άλλος Έλληνας, γνώστης των ρευμάτων και των υφάλων, οδηγεί τον Άγγλο  πειρατή της βασιλικής Αυλής, Τομ Κάβεντις, στα άγρια  νερά της Χιλής. Το όνομά του Γεώργιος  Griego.

Όλοι αυτοί οι ηρωικοί Griego με κάνουνε να ριγώ. Είναι σαν τον Οδυσσέα, ανάμεσα στη Σκύλλα και στη Χάρυβδη, μπροστά στο Κύκλωπα... Εκείνη την εποχή το Βυζάντιο είναι υποδουλωθεί στη τουρκιά και πουθενά δεν υπάρχει ελεύθερη ελληνική γη...Οι μορφωμένοι  ταξιδεύουν με το αδούλωτο πνεύμα τους, οι  αγράμματοι ή με λίγα κολυβογράμματα, ζούν στη σκλαβιά, στη μιζέρια, στη ντροπή, στην οιμωγή... Κάποιοι όμως, κυρίως με ναυτική παράδοση,  μπαίνουν στη δούλεψη θαλασσοπόρων και κάτω από τα φουσκωμένα πανιά δραπετεύουν από τη σκλαβιά...

Έτσι και ο Θεόδωρος  παρατάει τον «πολιτισμένο κόσμο», πηδάει από την γαλέρα στον «απολίτιστο», λουφάζει ώσπου να σηκώσουν άγκυρα τα σπανιόλικα ιστιοφόρα και μετά αρχίζει να χοροπηδάει απελευθερωμένος... Όχι για πολύ όμως, γιατί οι γαλέρες ξανάρχονται και ακολουθάει τους ιθαγενείς στα βουνά...

Ένας Έλληνας λοιπόν χόρεψε πραγματικά με τους λύκους πολύ πιό μπροστά από το Χολιγουντιανό μύθευμα...  

  

Ιωάννης Φωκάς ο θαλασσοπόρος

defuca

fuca

τόσο διάσημος που έγινε και μάρκα τσιγάρων

Χάρτης της Βορείου Αμερικής με τα μυθικά Στενά του Ανιάν που αναζητούσε ο Ιωάννης-Απόστολος Φωκάς ή Βαλεριάνος για λογαριασμό της Ισπανίας. Χάρτης του 1670 (;) σχεδιασμένος από τον Φρέντερικ ντε Βιτ  (Frederik de Wit). Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστραλίας.

χάρτης σχεδιασμένος το 1670 (με τα μυθικά Στενά του Ανάν) από τον Φρέντερικ ντε Βιτ - βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστραλίας

Ο Ιωάννης Φωκάς ή Απόστολος Βαλεριάνος, γεννήθηκε το  1536 στο Βαλεριάνο της Κεφαλλονιάς και αφού ταξίδεψε σε θάλασσες και ωκεανούς,  επέστρεψε οίκαδε και πέθανε  το 1602. Το όνομά του καταγράφεται στα διεθνή λεξικά ως  θαλασσοπόρος Χουάν ντε Φούκα, που εξερεύνησε τις δυτικές ακτές της Βόρειας Αμερικής  για λογαριασμό του ισπανικού θρόνου.Το όνομά του δόθηκε σε στενό ανάμεσα στην νήσο Βανκούβερ και τις ΗΠΑ, το οποίο οδηγεί στο λιμάνι του Βανκούβερ.. Ήταν ο τέταρτος γιος του Εμμανουήλ Φωκά ή Βαλεριάνου με καταγωγή από την Κωνσταντινούπολη.

Νέος ξενιτεύθηκε και εργάσθηκε επί σαράντα χρόνια ως πλοηγός στον στόλο των Δυτικών Ινδιών της Ισπανίας. Σε ένα του ταξίδι στις Φιλιππίνες, τον Νοέμβριο του 1587, το πλοίο στο οποίο επέβαινε, η Αγία Άννα (Santa Anna), το κατέλαβαν Άγγλοι και ο ίδιος πιάστηκε αιχμάλωτος χάνοντας όλες του τις οικονομίες και το φορτίο του πλοίου αξίας 60.000 δουκάτων. Λίγο καιρό αργότερα αφέθηκε ελεύθερος και το 1588 πήγε στο Μεξικό, που τότε ονομαζόταν Νέα Ισπανία. Ο Ισπανός  αντιβασιλιάς του Μεξικού, Λουίς ντε Βελασέο (Luis de Velaseo), τού έδωσε μία μικρή καραβέλα με την εντολή να εξερευνήσει τις δυτικές ακτές της Βορείου Αμερικής και να βρει τα μυθικά Στενά του Ανιάν (ισπ., Estrecho de Anián) που υποτίθεται πως ένωναν τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Στο πρώτο του ταξίδι το 1592  το πλήρωμά του στασίασε, και έτσι αναγκάστηκε να επιστρέψει στο Ακαπούλκο. Κατά το δεύτερο ταξίδι του ανέβηκε βόρεια και νόμισε πως πραγματικά είχε βρει το πέρασμα προς τον Ατλαντικό μεταξύ του 47ου και 48ου γεωγραφικού παραλλήλου. Επέστρεψε στο Ακαπούλκο περιμένοντας για δύο χρόνια να λάβει την ανταμοιβή του για τις ανακαλύψεις του, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Το 1593 ή 1594, έφυγε για την Ισπανία ελπίζοντας πως θα τον ανταμοίψει ο βασιλιάς της. Τελικά, δεν βρήκε καμία ανταπόκριση και από τον ισπανικό θρόνο και, απογοητευμένος, αποφάσισε να αποσυρθεί στην πατρίδα του.

Στην πορεία του προς την Κεφαλλονιά, πέρασε και από την Φλωρεντία. Εκεί έτυχε να συναντήσει έναν Άγγλο ονόματι Τζον Ντούγκλας (John Douglass), στον οποίο αφηγήθηκε τις περιπέτειές του. Ο Ντάγκλας τού έδωσε μία συστατική επιστολή και τον έστειλε στον Μάικλ Λοκ (Michael Lok ή Locke), πλούσιο έμπορο και πρόξενο της Αγγλίας, ο οποίος έτυχε να βρίσκεται τότε στην Βενετία. Ο Φωκάς εξιστόρησε τις εξερευνήσεις του και στον Λοκ, ζητώντας από τον τελευταίο να μεσολαβήσει ώστε η Αγγλία να του χορηγήσει δύο πλοία για να συνεχίσει τις εξερευνήσεις του για το πέρασμα ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Ο Φωκάς ήλπιζε ακόμα πως οι Άγγλοι θα τον αποζημίωναν για το όσα έχασε όταν τον αιχμαλώτισαν στις Φιλιππίνες.

Ο Λοκ προσπάθησε να έρθει σε επαφή με την βρετανική κυβέρνηση, ζητώντας 100 λίρες για να πάει τον Φωκά στην Αγγλία, αλλά η απάντηση καθυστερούσε και ο Φωκάς έφυγε τελικά για την Κεφαλλονιά. Το 1602, ο Λοκ έγραψε μία επιστολή στον Φωκά, αλλά δεν έλαβε ποτέ απάντηση. Έτσι, ο Λοκ υπέθεσε πως ο ηλικιωμένος Φωκάς είχε ήδη πεθάνει.

Η ιστορία του Φωκά, έτσι όπως την μετέφερε στον Λοκ, πρωτοδημοσιεύθηκε το 1625 στο βιβλίο του άγγλου ταξιδιωτικού συγγραφέα Σάμιουελ Πούρτσας (Samuel Purchas, π. 15751626) Hakluytus Posthumus or 'Purchas His Pilgrimes Contayning a History of the World in Sea Voyages and Lande Travells by Englishmen and others. Το 1787, ο βρετανός πλοίαρχος Τσαρλς Μπάρκλεϋ (Charles Barkley), αναγνωρίζοντας τον πορθμό ανάμεσα στην νήσο Βανκούβερ και την Πολιτεία Ουάσιγκτον των ΗΠΑ ως τα μέρη που εξερεύνησε ο Φωκάς, έδωσε στην περιοχή το όνομα Στενά του Χουάν ντε Φούκα (αγγλ., Strait of Juan de Fuca).

Λούης Τίκας ήρωας της Πρωτομαγιάς

Την πρώτη δεκαετία του 1900, οχτακόσιοι περίπου Έλληνες μετανάστες δού­λευαν στα ανθρακωρυχεία του νότιου Κολοράδο, που κύριος μέτοχος τους ήταν ο μεγιστάνας του πλούτου Τζον Ντ. Ροκφέλερ. Η εκμετάλλευση των εργαζόμενων ήταν τέτοια, που συχνά γινόντουσαν απεργίες, υπό την αιγίδα μάλιστα του νεοσύστατου σωματείου εργατών μεταλ­λείων των ΗΠΑ. Η πιο ιστορική και αιματηρή απεργία έγινε στα ανθρακωρυχεία του Λάντλοου το 1913-14, όταν από τους 13.000 εργαζόμενους απεργήσανε οι 11.000 που αντιπροσώπευαν 21 εθνικότητες. Ανάμεσα τους και οι Έλληνες με αρχηγό κά­ποιο παλληκάρι τον Κρητικό Λούη Τίκα. Το Πάσχα του 1914, η πολιτοφυλακή και οι μπράβοι των εργοδοτών, κακοποιά στοιχεία, εκτέλεσαν εν ψυχρώ, με μυδραλιοβόλα, μια ομάδα απεργών και τα γυναικόπαιδα τους, που έμεναν σε μια κατασκήνωση. Κυριολεκτικά λύ­ντσαραν και τον Λούη Τίκα, που οι απεργοί λάτρευαν.

Η «σφαγή των αθώων», όπως έγραψε η εφημερίδα του Ντένβερ, ξεσήκωσε την κοινή γνώμη και Rokfeler400τους διανοούμενους της Αμερικής. Έγινε έρευνα από το Κο­γκρέσο, που κατεδίκασε χωρίς επιφυλάξεις τους εργοδότες και ονομαστικώς τον Ροκφέλερ. Το όνομα του συμπατριώτη μας Λούη Τίκα, έγινε από τότε σύμβολο στο εργατικό κίνημα της Αμερικής και μνημονεύεται κάθε Πρωτομαγιά.

Στη φωτο  του  1966, με τον  Νέλσον Ροκφέλερ εγγονό του Τζον Ντ. Ροκφέλερ, κυβερνήτη της Νέας Υόρκης (κι΄αργότερα αντιπρόεδρο των ΗΠΑ) στη φάρμα του Πίτερ Παπαδάκου στο Λονγκ Άιλαντ.  Ήταν ο πρώτος καιρός της παραμονής μου στην Αμερική και ιδέα δεν είχα περί  απάνθρωπου παππού και Λούη Τίκα. 

προστέθηκε στις: 10 Απρ 2010

 
 

:: αρχική :: προφίλ :: επικοινωνία :: εικόνες

© Δημήτρης Λιμπερόπουλος :: ...Webmaster